Beinn Eadarra by Alasdair Caimbeul Alasdair Campbell

A Cheòlraidh chreagach, ghuaineach
Triallaidh mi bho bhàrr do ghuailne,
Mar fhaoilinn na linne sgaoilte
Beiridh mi air fead na gaoithe.

Shìos ri taobh na mara
Dòrnagan ri suail a’ chala:
Brògaig, A’ Ghlais Pheighinn, An Dìg
Mol daonna eadar tuinn is tìr.

Bhoiltir, An Crògan, Grianan –
Cuithraing a’ sìneadh fhreumhan;
Àrsaidh ’s uaignidh is i nar bruadar
’S i buachaille gaoil is fuatha dhuinn.

’S ann à sin a thàinig m’ iteagan, mo chòta coimheach, slìom
Sgiathan a shiùbhlas thar eadraiginn, thar chladaichean gu Dubh Àird tìm’.

Mu dheas an dùthaich na h-iolaire chithear aogas an t-saoidh
Air slèibhtean na Beinn Shianta ’s murchain na h-Àird ga chaoidh.

Feannagan dubha a’ rannsachadh na rainich ruaidh gu mall,
A’ tomhas cruth na tìre mu chladach Rubha nan Gall.

Air spiris os cionn a’ bhàigh, ann am baile tuath na Dreòlainn,
Sùil ris an tobar, ’s fìor-uisge an naoimh ri òl ann.

Uair is uair tha pòr ann a chasgadh saorsa is ceòl ann,
A dhèanadh tàir air ruidhle na fiughair, air gach smaoin a thig fo sheòl.

Searrag Mhoire ’s i meirgeach, a h-adhradh am beul na mairbhe,
Boinne shoilleir lainnireach a’ sileadh far oir na foirfeachd.

Taighean dathte, maiseach, grinn mar bhogha-frois daingeann crèadha,
A’ cuairteachadh nam bruadaran gu tric a tha buaireadh sìthe.

’S ann an sin a fhuair mi treòrachadh, m’ ionnsachadh bòidheach òg,
Eòlas air a’ ghàire, agus eòlas air a’ phòig.

Gaoth fhionnar bhon iar-thuath
Gam iomairt thar nam fuar-bheann,
Sùil is dùil ris na h-àirdean
A’ cur cùl ri dlùth chàirdean.

Gu deas, gu deas, gu deas nam dheann
Air tòir oilean eirmseach nan sonn.
Thig eòlas bho shaothair eagnaidh, ghleust’,
A bheir tuigse dhuinn às aonais lèirs.

Os cionn nan sràidean cumhang, lom
’S an ceò ag èirigh gu mùgach fann,
Chithear aonarain nan dròbhan shìos
Gun stiùir, gun treòir air faontradh gu fìor.

A’ gearradh tro speuran gruamach, glas
Thar mara de dh’aodainn choma, chas;
’S iad a’ sireadh co-chomann a’ ghaoil
Ann am baile mòr an t-saoghail.

Am measg an t-sluaigh dhlùth-dhùmhail
Tha bodach beag na mall-shùla,
Le còta donn ’s ad air a cheann
A’ breith air làimh a leannain ann.

’S ann an sin a thàinig mi gu ìre, nam allabanach gun iùl rùnaich.
Air sgèith a-rithist a’ siubhal, a’ lorg creag an cuan sìor mhùthaidh.

Thar choilltean biorach uaine is bheanntan corrach àrda
Gu dùthaich nam fear treuna a sheasadh ri gach gàbhadh.

Dùthchas nan Leathannach, sìol dìleas na h-Alba;
Eilean nan iasgairean, nam bailtean trèigte balbha.

Eòghainn a’ Chinn Bhig is Ailean nan Sop
Gun urram no eagal romhpa, a’ cagar fon chop.

Eilean m’ òige, nam eilthireach a’ tilleadh ann
Eilean nam mòr-ghleann a bheireadh brìgh dham rann.

Gun tròcair tha iolaire aig astar os mo chionn,
Gun sùim air an fhaoilinn caillte eadar dà lionn.

Ga fhàgail, nam steall bras thar sàl na mara
Suas caolas far am bu dual long-ràmhach an daraich.

’S ann à sin a thàinig mi gu tìr thorrach nan eun dàna,
Gu rubha nan ceud òran, gu rubha nan ceud fàire.

’S ann mu chladach cruaidh nan Corra-ghritheach
A laigh mo shùil air cuspair ro sgiamhach
A dh’fhàg mi nam thàmh is air thuaiream
Ag òl mo leòr à bun-allt nam fuaran.

Air uspaig chiùil is cainnt gheanail a’ chridhe
Dh’fhalbhainn thar a’ chaolais a shanas rithe
Aon phòg bho a beul no facal còir
Cha robh san àile a chumainn bhon tòir.

Am fianais daingnich throm bhaidealaich
Ceum bragail, bras ri leòm-spaidsearachd
Le geàrr-leum suas a’ sgoltadh speuran
A’ cur astar eadar mi fhìn is an clamhan, mo lèireadh.

’S ann an sin a chaidh gealach-ghaoil is grian-cheist nan aonadh
Geilt mo chridhe is buan-mhaise an t-saoghail mu dheireadh fo aonta.

Boillsgeadh uaine air muir ghorm-ghlas
Stuaghan, nan leumadairean a’ dol seachad nam fras.

Craobhan nan caismeachd bhagaideach, bhaganta, dhàn
Mar bhrat ioma-fhreumhach is am miann a bhith slàn.

Fa chomhair na linne drithleannaich
Rè na ràithe torraich, smeuranaich
Bha caorann lasrach ar gaoil fo bhlàth
Dearg agus dian anns gach tràth.

Eadar muir is fonn lorgadh gràdh
Acarsaid a nì dìon oirnn bho chràdh:
Gaoth rapach a dh’èireas air feadh fìrinn is bhreug
A sgiùrsas am fearann, gach allt agus leathad.

Dùbhlanach, is neo-ghealtach thog sinn àl bho ar cridhe
Foghainteach ar n-oidhirp air oir cuan nan deur.

Dòchasach, glan, neo-theagmhach falbhaidh iad air sgèith
Air turas na faoilinn thar linntean air tòir cala rèidh.

Air fàire, tha tìm na grèin eadar ciaradh is camhanach
Ar cuairt fo a solas a’ bristeadh chrìochan neo-mhaireannach.

Air spiurachas, air bhàrr Beinn Eadarra
Nì sinn ùrnaigh an ainm ar co-chreutairean.
Gu slàn, sòlasach gum falbh gach eun
Air turas soirbh air feadh cruinne neo-chrìon.

A’ tilleadh gu làrach uaignidh mo chiad shìl
Crom fo ùmhlachd is eòlas is dìol
Oiteag neo-thalmhaidh air feadh m’ iteagan
Gathan na grèine le ceist anns gach drithleann.

Èiridh mi bho bhàrr na tobhta
A’ fàgail clach, is fiodh is sgrathan lobhta.
Cha dèan mi faoighe tuilleadh air an starsaich,
Nì mi siubhal, ach cuimhnichidh mi air a maiseachd.

A Cheòlraidh chreagach, ghuaineach
Triallaidh mi bho bhàrr do ghuailne,
Mar fhaoilinn na linne sgaoilte
Beiridh mi air fead na gaoithe.

Alasdair Caimbeul
Alasdair Campbell

From Northwords Now, (Issue 41)

Reproduced with permission of the author

About this poem

Translate: GD | EN

Gaelic

Chaidh an dàn seo a thaghadh airson nan Dàn Albannach as Fheàrr 2021. ‘S e foillseachadh air loidhne a th’ ann an Dàin Albannach as Fheàrr, a’ toirt a-steach 20 dhàn air an taghadh le neach-deasachaidh fa leth gach bliadhna, le aithris aig an neach-deasachaidh is na bàird. Bheir e foir-shealladh pearsanta air bliadhna bàrdachd na h-Alba. Ann an 2021 b’ e Màrtainn Mac an t-Saoir neach-deasachaidh na Gàidhlig.

Earrann an Neach-deasachaidh:

Air sgàth ruith na h-aibidil, b’ e an dàn seo a’ chiad fhear air a’ gheàrr-liosta is cha deach aig gin eile air bàrr-urram a thoirt air. Tha Alasdair gar fiathachadh – ann an Gàidhlig shiùbhlaich dhealbhaich, às am biodh na bàird-nàdair o shean moiteil – gu bhith a’ siubhal gu h-àrd mu àilleachd taobh sear an Eilein Sgitheanaich air sgèith an eòin – is e mar ‘fhaoilinn na linne sgaoilte’. Fairichidh sinn a chuid eagail ro chunnart chlamhan is iolairean ach fiosraichidh sinn cuideachd mu eòlas mionaideach air creag, coimhearsnachd is aimsir agus mu a chuid dànachd is a dhòchas mhaireannach. Aig 112 sreathan, am faodadh seo a bhith na eipic nar latha cabhagach? Gur coma bogsaichean – ’s e dàn fìor mhath a th’ ann!

Earrann an Ùghdair:

Sgrìobh mi an dàn seo thairis air deich bliadhna no mar sin agus mi a’ tilleadh thuige grunn thursan mus robh mi riaraichte leis. ’S e turas pearsanta a th’ ann ach tha mi an dòchas gum faigh daoine brìgh is buaidh às agus iadsan air ceistean a chur san turas aca fhèin, ceistean leithid cò sinn, cò às a thàinig sinn agus ciod ar ceann-uidhe. ’S ann mu dheidhinn bointeanais is fiughair a tha an dàn: ar freumhan agus ar miann a bhith a’ siubhal air tòir fàire ùir. Tha tìm, bith, beatha agus dualchas air an rannsachadh agus an fhaoileann air sgèith os cionn chreagan buan agus muir mhùthaidh. Tha ceòl is faram na Gàidhlig a’ toirt spionnadh dhan dàn seo agus smior dha na chuir mi an cèill agus mi eadar dùthchas is bitheileas. Tha a’ bheinn fhèin na samhla daingeann air mar a tha sinn uile eadar iomadh nì ach fhathast san ionad àraidh againn fhìn – fa leth, ach co-cheangailte.

English

This poem was included in Best Scottish Poems 2021. Best Scottish Poems is an online publication, consisting of 20 poems chosen by a different editor each year, with comments by the editor and poets. It provides a personal overview of a year of Scottish poetry. The editor for Scottish Gaelic 2021 poetry was Martin MacIntyre.

Editor’s note:

Owing to alphabetical order, this was the first poem on the short-list and none of the others could outshine it. Alasdair invites us – in flowing Gaelic replete with imagery which would make any nature poet of old proud – to travel upwards to the beauty of the eastern Isle of Skye on the wings of a bird – and he like ‘a gull of the outstetched pool’. We feel his fear before the danger of kites and eagles but are endowed with the knowledge, too, with the minute details of the cliff face, community and climate and his bravery and lasting hope. Running to 112 sequences, could this be the epic for our hurried times? Never mind boxes – it is a truly fantastic poem!

Author’s note:

I wrote this poem over a period of around ten years, coming back to it several times before deciding that it was finished. It is a personal journey which I hope will resonate with others who have questioned who they are, where they come from and where they are going. It is about belonging and longing, identity and how that can change and yet remain tied to our roots and what we have experienced. Time, existence and culture are explored as the gull travels across a landscape of enduring rock and fluid sea. The music and percussion of Gaelic give the poem lyrical and emotional momentum and tradition butts against the modern and the existential. The mountain of the poem’s title, Beinn Eadarra, occupies the landscape and the poem as something separate from and yet related and joined to its surroundings. Many journeys begin and often return to such a place.